ANUBIS 3.0

AMMIT robota bizirik

2010-12-17T09:17:00.000-08:00

Horra hor Willy Roa lagunak egin didan oparia. Kimikan doktorea, Norteko Ferrokarrila irrati progamaren esatari eta zuzendaria, Elhuyar zientzia aldizkariko zientzia arduraduna eta artikulu-idazlea, flauta jole bikaina, marrazkilari trebea eta orain animatzailea. Egiazko gizon errenazentista. Bejondeizula, Willy!

Eskerrik asko!... noizko film luzea?

Anubis 3.0 from WillyRoa on Vimeo.

Amaitu da ANUBIS 3.0

2010-10-29T02:12:00.000-07:00

Kito. Amaitu da dena, itzali argia. Bi urte eta erdi ondoren ANUBIS 3.0ren azken atala kalean da. Gaduk hainbat arima gabeen istorioak kontatu dizkio bere robot leialari. Norman Swindle publizistaren istorioa, talentua eta arima nahasten zituen gazte harroputza. Bruno Siringhino kirol medikuaren istorioa, naturak ukatu zizkion garaipenak beste norbaiten bidez, eta edabe magikoen laguntzaz, lortzen zituen alkimista ausarta. Federico Artero zutabegile eta kalakariaren istorioa, sasiak sutzen eta iritziak saltzen dirutza egiten zuen berbontzi ustela. Imanol Etxeandia banku-langilearen istorioa, bankua zerbitzatzen eroso bizi zen zakur losintxaria. Yuang-Xing giza baliabideen zuzendaria, lankide koitaduak esplotatzen amets materialak egia bihurtzen saiatzen zen borrero errukigabea. Diruzaleak, ospezaleak, boterezaleak denak. Zertarako, bada, jende gehiago ezagutu? Azken atal honetan istoriorik ez. Beti itxita dagoen biltegiko ate misteriotsua zabaltzeko ordua da. Gaua jausten da gotorleku bakartuaren inguruan. Inoiz baino ilunago, inoiz baino astunago...

ANUBIS 3.0, 39. orrialdea (Xabiroi 21. zenbakia)

Eta, jakina, nola amaitzen den ikusteko Xabiroiren 21. zenbakia eskuratu beharko duzue, edo, bestela, itxaron bilduma osorik argitaratzen den arte. Ondo bidean 2012an izango da gertaera estralurtar hori. Ordura arte ez dut sarrera berririk idatziko blog honetan. Orain duzue aukera esperimentua benetan zer iruditu zaizuen ipintzeko. Aldeko zein kontrako iritziak eskertuko ditut.

ANUBIS 3.0, 41. orrialdea (Xabiroi 21. zenbakia)

Jaitsi oihala! Amaitu da funtzioa. Plazerra izan da zuekin aritzea, eta hala bazan edo ez bazan sar dadila kalabazan, eta atera dadila zuen herriko plazan. Ondo ibili, eta laster arte.

Zer egiten du Giza Baliabideen Zuzendariak?

2010-10-29T01:15:00.000-07:00

Ez dakit izena ongi ipinita dagoen. Hitzek, askotan, ez dute euren esanahiarekin zerikusi argirik. Linguistikan hizkuntzaren arbitrariotasuna esaten zaio. Zergatik deitu legatz bost kiloko zilarrezko arrain luze eta goxoari? eta ez, adibidez, kalbats, edo berenta? Dena den, edozertara ohitzeko gaitasuna dugu gizakiok berezkoetan berezkoena, eta ohituta gaude jada hitzak eta esanahaiak lotzen. Horregatik, legatz hitza entzun eta berehala irudikatzen dugu zilarrezko arrain luze eta goxoa. Alabaina, zer irudikatzen dugu Giza Baliabideen Zuzendaria hitzak entzuterakoan? eta, askoz gehiago kezkatzen nauena, zer irudikatzen du zuzendari horrek giza baliabide hitzak entzuterakoan? Galderak, beti galderak…

Enpresa administrazioaren zientziak dioenez, erakunde baten langile eta kolaboratzaile guztien lan ekarpenak osatzen ditu erakunde horren giza baliabideak. Orokorregia. Honek ez dit asetu terminoa zehazteko dudan gogoa. Hil honen hasieran, Ignasi Ferrerrek, Giza Baliabideen departamentuari buruz Bartzelonan egin zen jardunaldian, zera esan zuen: ‘Giza Baliabideen taldea konpainiaren negozio estrategiarekin bat etorri behar da’ –um, ez dakit… Eta zein dira konpainiaren negozio estrategiak? Hor dago koska-. ‘Pertsona bakoitzaren giza garapena lortu behar da eta bere profil profesionala garatu, talde lana egiten ikas dezaten’ –hitz ederrak! Ados, ados-. ‘Giza Baliabideen departamentuak enpresaren balio eta mezuak era egokian helarazi behar dizkio erakundearen estamentu bakoitzari’ –ufa! Hemen, apur bat galdu egin naiz-.

ANUBIS 3.0, 34. orrialdea (Xabiroi 20. zenbakia)

Ez dira txantxetako kontuak Ferrer jaunak bota zituenak: pertsonaren giza garapena lortu, langile profila garatu, talde lana eragin… Hasi gara kontzeptua mugatzen. Lan ederra benetan Ignasirena -zilegi bekit konfiantza- langileak halako gai garrantzitsuetan laguntzea. Baina, badaezpada, ez zaitezte hasi pozaren pozez zintzarria jotzen. Izan ere, Ignasi Ferrer The Eat Out Group konpainiaren zuzendari nagusia da. Konpainia hori Pans & Company, Bocatta, Ribs, Fresc Co, Pollo Campero, ADK, Krunch eta Dehesa Santa Maria fast food-eko frankizien jabea da. Bai, ez izan gaiztoak, ez zaitezte barrez hasi. Gainera, Burger King estatubatuarrarekin akordioa egin zuen iaz haren frankiziak estatu espaniarrean kudeatzeko. Kontxo! Zer esan dut! Ez zaiteztela barrez hasi!

Ez, ez dut uste konpainia horrek langilearen giza garapenaren alde ezer egiten duenik. Bestela, zergatik ez dira gazteak besterik ikusten haren jatetxeetan zerbitzatzen? Pertsonaren giza garapena bultzatzen duen enpresa horretan luze jarraitzeko asmorik ez al dute? Pans & Company, The Eat Out Gruop-en aitzindaria, 1991ean sortu zen. Ezagutzen al du inork 18 urtez bertan lan egin duenik? Jakingurak erretzen bazaituzte begiratu facebook-eko orri hau: Trabajo o he trabajado en Pans & Company; polita da ikustea zein ondo ‘garatu’ zaizkien langileak. 2007an, Valladolideko CNTk bertako Pans & Companyren ‘lan-politika diruzale eta zekena’ salatu zuten, langile bati bi hileko lansaria ez ordaintzeagatik, eta kitapenaren zati handi bat ez emateagatik. Aurten ere CCOOk Oviedoko Bocattaren frankizia salatu zuen, lau hilabetez langileen sodatak ez zituelako ordaindu. Konpainiaren negozio estrategia zein den ohartzen hasi naiz.

ANUBIS 3.0, 34. orrialdea (Xabiroi 20. zenbakia)

LEHEN GALDERA

Dena den, giza baliabideen definizio zehatz bat eman gabe jarraitzen dugu -susmatzen ari naiz azkenean eman gabe geldituko naizela-. Zer zuzenduko ote du, bada, zuzendariak? Ignasi Ferrerren hitzak hartu aurretik jardunaldi hartan egon ziren beste batzuenak ere irakurri ditut: ‘ezin dugu mantendu distantzia enpresetan gertatzen dena eta pertsonek gizartean bizi dutenaren artean’, ‘arkitekto sozialak izan behar gara’, ‘langileen garapen profesionala sustatu behar dugu… ezagueren transferentzia, trebetasunen hobekuntza’, ‘pertsonen talentua kudeatu’. Hitz ederrak dira, langilea lantokian ongi egokitzen eta bere proiektu pertsonalak aurrera eramaten lagunduko dioten ekimenak dira. Giza baliabideen zuzendaria horren guztiaren arduradun bada, bejondeizula, zuzendari!

ANUBIS 3.0, 35. orrialdea (Xabiroi 20. zenbakia)

Baina enpresaren irabaziak handitzeko giza baliabideen departamentua langileen lansariak murrizten aritzen bada, behin-behineko kontratu mota guztiak agortzen aritzen bada, behin eta berriz langilea kaleratua izango dela mehatxatzen aritzen bada, sistematikoki langileak lantokiz aldatzen aritzen bada, zer irudi etorriko zaigu giza baliabideen zuzendaria hitzak entzuterakoan? Hori ez da enpresaren estrategiak langileei transmititzea, hori langileak enpresaren estrategien mende jartzea da. Azkenean, berriz itzuli gara hitzaren eta esanahiaren arteko ezberdintasunera. Baliabide: ‘erakundeak bere helburuak erdiesteko erabil dezakeen bitartekoa’ (Enpresa kudeaketa aurreratua hiztegia, Elhuyar). Hemen duda gutxi, baina definizio horren arabera berdin-berdin izan daiteke baliabide langile bat zein mahai gaineko txorroskiloa. Ez digu asko argitu. Agian, aurreko hitzan dago koska: Giza. Bai, azken batean, gizakiarekiko dugun usteak baldintzatuko du departamentu bedeinkatu horren lana. Batzuk legatz hitza entzun eta ez omen dute zilarrezko arrain luze eta goxoa ikusten. Beraz, zuzendari jauna, hau da erantzun behar duzun lehen galdera: zer uste duzu dela gizaki bat?

Bere lankideak txorroskiloak balira hartu, erabili eta bota daitezkeela iritzi duen horrek zer uste duen ongi dakigu. Orduan bai, esan dezaket, giza baliabideen zuzendaria hitzak entzutean zazpi buztandun deabrua imajinatzen dut infernuaren zuloko azken ataria zaintzen. Ze pena. Benetan diot ez nuela hori imajinatu nahi.

Bedford Falls-eko bankuak

2009-10-30T10:22:00.000-07:00

Erraza da oso banku eta bankariez gaizki esaka aritzea. Futboleko arbitroak, enpresako nagusia eta Massiel bezala, gure bala dialektikoen biktima errazak izan ohi dira. Gainera, bankuek urteko irabaziak ezagutzera ematen dituztenean edo, adibidez, Jose Ignacio Goirigolzarri, BBVAko kontselari-ordezkariaren pentsio galaktikoaren berri jakinda, irainka hasteko gogoa baretu ordez, are gehiago pizten zaigu, ezta? Nola ez! Baina bankuez idazten hasi behar nuenean Frank Capraren It’s a Wonderful Life (1946) filmaz gogoratu naiz. Gaztelaniaz ¡Qué bello es vivir! izena jarri zioten eta garai batean, urtero botatzen zuten Gabonetan. Berez, bankua jendearen proiektuak finantzatzen laguntzeko eratzen den enpresa izan daiteke. Diru apur bat dutenek sozietate batean biltzen dute eta ez dutenei maileguz ematen diete, euren proiektuak garatu ahal ditzaten.

ANUBIS 3.0, 26. orrialdea (Xabiroi 18. zenbakia)

Hala egiten zuen George Baileyk, James Stewartek antzezten zuen filmaren protagonistak, Bailey Building and Loan Association elkartean. Majo askoa zen George: dirutza egin beharrean, bere xedea Bedfrod Falls-eko jendea laguntzea zenez, ez zen bere zordunak baino dirudunagoa eta jasotzen zuen mozkin xumeak kontuak berdintzeko besterik ez zion ematen. Langile-klasearen ardura eta gaitasunarekiko konfiantzan oinarritutako erakunde bat zen hura. Capra maisuak George Bailey pertsonaiari Mr. Potter bankaria kontrajarri zion. Jendearen diru beharrak are gehiago aberasteko baliatzen zituen zahar xuhurra. Bankuaren eredua bankuen errealitatearen aurka. Egia da, ez gara bizi Bedford Falls-en.

It's a Wonderful Life (1946), Frank Capra. James Stewart eta Lionel Barrymore.

GEORGE BAILEY vs Mr. POTTER

Ez, ez gara bizi Bedford Falls-en, eta Geroge Bailey buru zuen sozietatea ez zen banku bat, Saving and Loan Association (S&L) delako bat baizik; alegia, hemengo aurrezki kutxen pareko erakunde bat. AEBko elkarte hauek hipoteka-krediturako kooperatibak izan ziren XX. mendeko lehen hamarkadetan sortu zituztenean; baina gerora, gehienak sozietate anonimoak bihurtu ziren, balore-merkatuetan errazago sartu ahal izateko. Goazen espekulatzera! Azkenean, betiko legez, Mr. Potter garaile. Baina dirudienez, gehiegi espekulatu zuten, eta 1980ko hamarkadan erakunde hauetako askok hondoa jo zuten. AEBtan, 1929ko depresio garaiaz geroztik, finantza kolapsorik handiena izan zen hura, eta 1999rako 150 mila miloi dolar baino gehiagoko kostua izan zuen.

Hala ere, ez omen dugu neurririk, ez eta ikasteko gogorik, eta espekulatzeko grina ere ez dugu galdu. Hamarkada bat beranduago, krisi handiago batean murgildu da AEBko finantza sistema eta, globalizazioa tarteko, mundu guztira zabaldu zaigu. Dirudienez, hala esan digute behintzat, hipoteka-kreditu arriskutsu ugari eman diote lanik eta ondasunik ez duen jendeari. Baina ez da hori okerrena -nire amets onenetan ere ez nuen espero bankuek jende txiroaren alde egingo zutenik, eta ez naiz orain hori gaitzestera etorriko-. Kontua da 20 milioiko etxe bat erosteko 30 milioiko kredituak eman dituztela, etorkizunean 35 balioko duen esperoan. Baina inflazio hori ez da gertatu eta mundu osoan zehar baliorik ez duten milioika pakete finantzario banatu dituzte. Gora espekulazioa eta neurririk gabeko kontsumoa!

ANUBIS 3.0, 30. orrialdea (Xabiroi 18. zenbakia)

Ondorioa: zoaz orain kreditu bat eskatzera! Azkenean, bankuarekin, beste hainbat gauzarekin bezala, gertuko harremana galdu egin dugu. Bankuak gero eta handiagoak dira eta gero eta globalizatuagoak, eta kreditu eskaerak onartzeko baldintza bakarra berme ekonomikoa izatea da. Inola ere ez berme pertsonala. Langilea, arduratsua eta esanekoa izateak ez omen du ezertarako balio. Baina, gaur arte, diruak ez du inor esaneko bihurtu eta esaneko jendeak bere ardura ekonomikoak betetzen jarraitu izan du nahiz eta diru falta izan. Jakin nahiko nuke zorrak ordaintzen ari ez diren horien guztien artean, zenbat ez ote diren dirudunak. Hipokresia kanpora: Gabon, gabon gabooon, dirua daukanari emon… eta besteak hor konpon.

ANUBIS 3.0, 28. orrialdea (Xabiroi 18. zenbakia)

ZILEGI AL DA DIRUTZA EGITEA?

Dena den, ezin ardura guztia bankuen gain utzi. Gu ere ez al gara espekulatzaile bihurtzen maiz? Begira bestela nolako arrakasta izaten duten sozietate piramidalek. Sekulako interesak eskaintzen dituzte, eta komisio mamitsuak banatzen dituzte koitadu berriak erakartzeagatik. Pozarren jasotzen ditugu irabaziak gero. Baina inork ez du galdetzen, edo ez du galdetu nahi izaten, ezerezetik nola sortu den etekin hori. Ez dugu galdetu nahi erantzuna begibistakoa delako: beste norbaiti jarri duena kenduz. Eta, tira, behin hasita, segi galdetzen. Zilegi al da dirutza egitea?

ANUBIS 3.0, 29. orrialdea (Xabiroi 18. zenbakia)

Dirua ez al da munduko baliabide naturalen abstrakzio bat? Azken finean, lur jabetza eta ustiaketa-eskubideen irudikapena da, ezta? Non bizi eta zer janaren neurria ematen duena. Haur Hezkuntzako ekonomia aplikatuz, horrek zera esan nahi du: norbaitek asko edukitzeko beste batek gutxi eduki behar duela, zeren eta banatzeko dagoen opila ez baita mugagabea. Opilaren erdia batek jaten badu, besteentzat apurrak. Bai, nire silogismo merkeen lehen emaitzetako bat da: dirutza egitea lapurtzea da. Beraz, Madoff kasua, Fórum Filatélico eta beste iruzur horietako batean kaltetuak izan zaretenoi: izorrai! Begirune handiz, baina, izorrai!

Capraren filmaren bukaeran George Bailey gaixoa hondoa jotzeko zorian dago, baina prestu joango zaizkio herrikideak etxera dirua eskutan, pilatutako zorrengatik espetxera ez dezaten. Ez dut uste Emilio Botini antzeko zerbait gertatuta, haren etxera joango garenik gure sosak ematera. Baina jakin ezazue horixe bera egiten ari garela. Espainiako gobernuak Grupo Santanderrekoa den Banestori, adibidez, 1301 milioi euroko laguntza eman dio. Beraz, damurik ez izan eta segi bala dialektikoak errukirik jabe jaurtitzen.

ANUBIS 3.0, 30. orrialdea (Xabiroi 18. zenbakia)

Lucio Urtubia anarkista nafarrak bankuei dirua kentzea berreskuratzea dela dio, inola ez lapurtzea. 18 milioi euro berreskuratu zizkion AEBko Citybank guztiahaldunari eta mundu osoko talde iraultzaileen artean banatu zituen. Harrapatu zutenean, kartzela ekiditeaz gain, diru gehiago eskatu zion bankuari bidaia txekeak faltsutzeko erabili zituen plantxen truke.

Aupa Lucio, ni zurekin!

Oharra: Ikus John Bird eta John Fortune umorista ingelesen parodia famatua. Ezin da hipoteken krisia hobeto esplikatu.

Agur tintari!

2009-10-30T09:24:00.000-07:00

Akabo erromantizismoa. Ordenagailua gure lanerako elementu garrantzitsua bihurtu zenetik, zenbait urtero inbertsio berriak egitera ohituta gaude. Eskaner berri bat atera dela, pantaila handiagoa nahi dugula, ordenagailu zaharra eztulka hasten dela “rotar lienzo” eskatzen diogunean… Kontua da beti ari garela gure tresneria digital aseezina asetu nahian. Askotan RAM memoria pintxo batekin nahikoa izaten da. Driver misteriotsu horiek webgune klandestinoetatik deskargatzen ere ikasi dugu. Baina beste batzuetan ezer ez da nahikoa eta otordu pantagruelikoa atontzeko ordua iristen da, eta iritsi zait. Ordenagailu berria erosi dut. Kristoren etxafuegoa!

Baina hau ez da izan bankete digitalerako egin dudan inbertsiorik nabariena. Wacom taula berri bat erosi dut: CINTIQ miragarria. Noizean behin, mundu digitaleko sasiberrikuntza piloaren artean, gure lan baldintzak hobetu ditzakeen zerbait asmatzen da, eta CINTIQaren kasua horixe da. Orain arte ez dut ordenagailuan inoiz marraztu. Erabili izan dut komiki orrialdeen konposizioa egiteko, irudiei kolorea emateko edo animazioak sortzeko, adibidez. Baina inoiz ez marrazteko edo tintara pasatzeko. Taula berri honek lehen egiten nituen gauza berak erosoago eta azkarrago egiten lagunduko zidala espero nuen, baina ezer gehiago ez. Saiatu nintzen arte.

Ctrl-Zren PARADISUA

Anubisen bineta batekin egin nuen proba. Lapitzaz marraztutako papera eskaneatu eta Photoshop programan hasi nintzen tintara pasatzen. Emaitza inprimatu eta aurreko ataletako tintekin alderatu nuen. Nik neuk ere ezin nuen bereiztu paperean egindakoa zein zen. Bizkarreko minik gabe, eskuko tentsiorik gabe, eskaneatzeko beharrik gabe, tinta kartutxoak eta errotulagailu berriak erosteko beharrik gabe eta, gainera, Ctrl-Z magikoak baimentzen duen alferkeriaz. Tira, paradisua! Bistan duzue emaitza. Banku-langilearen atal honen tinta guztia erabat birtuala da.

ANUBIS 3.0, 28. orrialdea (Xabiroi 18. zenbakia)

Bai, badakit; alde batetik, pena da. Paperezko orijinalik ez dago, argi-mahai zaharraren xarma galtzen da eta marrazkilarien eskuak pianisten eskuetatik bereizten zituzten atzamar tintaz lohituak galdu egingo dira betiko. Zaudete lasai, ordea; oraingoz behintzat, lapitza ez dut ordezkatu eta zirriborroak betiko mahaian egiten jarraituko dut. Baina, batek daki…

Esandakoa: akabo eromantizismoa!

Zer ote zen indarkeria?

2009-06-09T03:16:00.000-07:00

Agian, kode penalak ondo tipifikatua izango du. Bultza egiteagatik, sei aste eta egun bat -amildegi baten aurrean izan bada, bider hamaika egin-. Ukabilez muturreko bat emategatik, lau hilabete. Muturrez emandako muturrekoa bada, bi arrasgorri. Ostikoka erasotzeagatik, area barruan, penaltia, eta kantxaz kanpo, bost urte jokatu gabe. Egongo dira nonbaiten idatzita halako baliokidetasunak. Erraza da agerikoa ikustea. Zaplastekoak ikusgai dira, eta zenbaitetan ikusgarriak. Baina zaplastekoa zergatik eman den aztertzen badugu, erantzuna ez da ageriko erasoaren irudia bezain sinplea izango. Seguru.

Gizarteak – nor/zer ote zen gizartea?- sistema bat aukeratzen du bizikidetza antolatzeko. Muga fisikoak adosten dira. Demagun: Zorolandia edo Zuhurlandia. Sistema politikoa ere bai. Demagun: Monarkia-demokratiko-alderdi-bikoa edo diktadura-iraultzaile-alderdi-bakarra. Eta sistema politiko horri atxikita sistema ekonomikoa. Demagun: liberalismo-basatia edo komunismo-pribatua. Bizikidetza antolakuntzaren oinarriak ipinita, antolakuntza horren iraupena bermatuko duen araudia idazten da: legea. Ederki, badugu sistema bat eta sistema horretan nola jokatu behar den adierazten digun araudia. Baina zer gertatzen da sistema horretan kaltetuak izan direnekin? Hau da, zorolandiar edo zuhurlandiar sentitzen ez direnekin? Monarkia edo diktadura nahi ez dutenekin? Edota, langabezian edo pobrezian, baliabide ekonomikorik gabe gelditu direnekin? Sistema barrutik egoera aldatzeko aukerak dituzte, ala beti izango dira zanpatuak edota baztertuak? Sistema ez al zaigu bihurtu gutxiengo kaltetu horiek kontrolatzeko tresna hutsa? Ez al zuen izan behar norbanakoaren askatasuna bermatuko zuen esparru bat? Sistema bera ez al da baztertuak izan diren horiekiko indarkeria modu etengabe bat, baita demokrazia santuan ere? Baliteke. Zantzu mordoxka badago. Gehiengoak egiten du aukera. Baina gehiengoa zer den edo nortzuk diren ere manipula daiteke, eta manipulatzen da. Gehiengoa nortzuk osa dezaketen bozka-zenbatzaileak agintzen du. Ala denok egin dezakegu bozka? Ala aukera guztiengatik egin daiteke bozka? Trebiñotarren gehiengoak, adibidez, arabarra izan nahi du eta anexioaren alde dago. Ez, ordea, Burgoseko gehiengoa. Baina, askatasun faltsu batez mozorroturik, ondo baino hobeto saldu digute sistema. Zoaz bozkatzera eta zure askatasuna erabil ezazu noizean behin; horren truke, betiko oligarkia boterezaleak sudurraren puntan ipintzen zaiona egingo du. Baina ez kontuak eskatu, gero, zuk zeuk aukeratuak izan baitira! Barrez lehertzekoa, ezta? Edo ez?… Hala ere, ganbara pitzatu baino lehen, natorren atal honen harira.

IRITZIGILE PROFESIONALAK. SEGURTASUN INDAR PARALELOAK
Sistemaren iraupena bermatzeko, bere araudia betearazteko, segurtasun indarrak daude: polizia eta armada. Indarkeriaz aritzen direnak, jakina. Baina gaur egun, askatasun mozorroari eutsi nahian, komunikabideetako mezuaren kontrola erabiltzen da sistemaren iraupena bermatzeko. Modu sotilagoa eta eraginkorragoa. Telebista, egunkari eta irrati asko enpresa handi, banku eta alderdi politikoen zerbitzura ari dira; eta komunikabide horien lehen lerroan, esatari, zutabegile eta kalakari mertzenario sorta amaigabea.

ANUBIS 3.0, 20. orrialdea (Xabiroi 16.zenbakia).

Bazterrak nahasten trebeak, eta nagusiaren eskua miazkatzen are trebeagoak. Euren iritzia diru truke saltzen dutenak eta ezberdinaren aurkako mezu bortitza zabaltzen dutenak. Harroputzak, demagogikoak, dogmatikoak. Soldatapeko iritzi emaileak. Euren parean dagoena entzun nahi ez eta euren hitzaldi erraza behin eta berriz errepikatzen dutenak. Denak dira eztabaidak: zuk ez, nik bai. Solasaldi gutxi, elkarrizketarik ez. Gorrotoa ereiten han eta hemen dabiltza, euren tronu segurutik. Ez al daude askotan zaplastekoa ematen duen eskuaren atzean? Hori bai, atxilotuak beti zaplasteko jotzaileak.

ANUBIS 3.0, 21. orrialdea (Xabiroi 16.zenbakia).

Baina ez gaizki ulertu, ez nator kode penalaren hedatzea eskatzera. Ez ditut espetxeak esatariz edo kalakariz bete nahi – a ze pakea emango zuten, ezta?-. Ez dut, sikiera, presondegi-sisteman sinisten. Ez. Begirada zuzentzearekin konformatuko naiz. Gure begirada, gizarte tronpatuaren begirada, zaplastekoa jo duenarengana zuzentzeaz gain, zaplasteko horri arnas eman dion dogmazalearengana ere zuzentzea. Ardura senti dezan, amiñi bat, bederen.

ANUBIS 3.0, 22. orrialdea (Xabiroi 16.zenbakia).

Kalakari salduak. Batzuk besteak baino zimarkunagoak, batzuk besteak baino salduagoak. Denak guztiologoak. Gorrotogileak. Beti boterearen alde, beti ahularen aurka.

ANUBIS 3.0, 23. orrialdea (Xabiroi 16.zenbakia).

Goi mailako kirola, nork eta nola?

2008-09-30T14:59:00.001-07:00

Behin zera entzun nion gure pertsonaia nagusia izan zitekeen kirol aditu bati: "zer ote da garrantzitsuena goi mailako kirolari bat izateko?" Berehala ohartu nintzen ez zela galdera erraza, izan ere, pertsona baten etorkizuna faktore ugarik baldintzatzen baitute. Nire zoroan, burua zela pentsatu nuen, borondatea goiko sabaian kokatzen baitut, eta ezer gutxi egin daiteke borondatearen baimenik gabe. Gainera, izaki sentibera eta afektiboak garela sinistuta, gure ekintza guztiak afektibotasun horren adierazpen direla pentsatu nuen. Bai, argi nuen: burua da. Adituak, ordea, irribarretxo maltzurra egin eta behin betiko epaia eman zuen, entzuleriaren ezjakintasuna azpimarratuz: "haren gurasoak!". Alegia, ez zegoela zer eginik goi mailako lehiaketan, superkirolariaren neurri eta gorputz-gaitasunak kode genetikoan letra lodiz idatzita izan ezean. Lasterketa-zaldia izateko, zaldi odolgarbia izan behar zela; gainerakoan, lasterketa-zerria besterik ez.

Eta bai, baliteke. Nekez izango da inor saskibaloi jokalari profesionala, baldin eta kode genetikoan metro eta erdiko garaiera aurreikusten bazaio. Baina are nekezago gogo eta lanerako prestutasunik gabe, bi metroko altuera izanda ere. Eta lasterketa-zerriak partida irabazten badu, bost axola niri! Zoritxarrez, egungo kirolean gihar-biopsiak zein odol-azterketak nagusitzen ari zaizkie pazientziari eta heziketari. Azken batean, gizakiaz nolako iritzia izan, halako metodologia aplikatuko, ezta?

ANUBIS 3.0, 17. orrialdea / Tyrone "Muggsy" Bogues, NBAko jokalaria. 1,59 m.

KIROLA GIZAKIAREN ZERBITZURA ALA GIZAKIA KIROLAREN ZERBITZURA?

Baina kirola ez dago gizartearen gaitzetatik aske. Hipermerkatu handietako kutxazainak edota lantegietako kateetako langileak aberetzat hartu eta hala tratatzen badira, ez da harritzekoa goi mailako kirola ere ganadu-feria bihurtu izana.

Izan ere, eliteko kirolak neurriz kanpoko oihartzuna hartu du. Pentsa: telebistako albistegietan, esatari bakar batek politika zein kultura, bertako zein nazioarteko berri guztiak kontatzen dizkigu, eta beste batek kirol berriak besterik ez! Joko Olinpikoetan tregua militarrak egin izan dira. Erakunde publikoek sekulako aurrekontu-sailak eskaintzen dizkiote goi mailako kirolari, eta erlijioaren ordezkoa ere bihurtu dela diote beste batzuek.
Ospea ahalbidetzen du, gizartearen esker ona eta, zenbait kasutan, diru etekin itzelak; eta, jakina, helburua erakargarria izanik, handinahia ere ondo errotu da bertan. Edozer egitea balekoa da. Osasunetik haratago doazen saioak egiten dira, behin eta berriz, gerora lesio kronikoak nahiz artrosi goiztiarrak eragingo dituztenak. Eta, nola ez, debekatutako substantziak ere hartzen dira. Batzuk beharrezkoak horrelako saioak jasan ahal izateko, beste batzuk arriskutsuak kirolariaren osasunarentzat, eta gehientsuenak albo-ondorio ezezagunak dituztenak. Dena den, bakotxa bere zoroa bizi dabe. Adinez nagusiak dira euren erabakiak hartzeko. Bai, ezta?…edo ez?

ANUBIS 3.0, 15. orrialdea (Xabiroi 13.zenbakia).

Kontua da zein adinarekin eskatzen zaion kirolariari goi mailarako bidea hartu-ez hartu erabakitzea. Eta, batez ere, zein informazio jasotzen duen, dominak bukatzen direneko biharamunean izan ditzakeen ondorioei buruz. Ez gaitezen nahastu, hala ere; ez dira kirolariak izan substantzia lagungarriak hartzearen asmatzaileak. Kirol-mediku, entrenatzaile, prestatzaile fisiko, klubetako agintari zein kirol-federazioetako arduradunek sustatu dute, eta askotan baita kirolaria behartu ere edabe majiko horiek hartzera. Batzuk interes politikoak eraginda, besteak ospearen bila. Batek daki!, nahiz eta zigorra beti kirolariak jaso duen.
Ez, kirolariak ez dira errugabeak. Baina marka da gero, besteak beti onik ateratzea.

MIEL OTXIN ETA MARKITOS. GURE KLUBEKO IZARRAK
Amaitzeko, inauterietan erretzen den lastozko panpinari bezala, eliteko kirolariari ere su ematen zaio mundua bere oinetara jarri eta gero, eta laster batean abandonatua izaten da. Agur eta ohore. Edota, kasu gehienetan, ohorerik ez. Ez da erraza goi mailako kirola uztea, 30-40 urterekin zer egin ez jakitea, eta aurreko urtetan egunean hamaika orduz aritu zaren horretan, mailarik eman ezin, eta beste zerbait asmatu behar izatea. Kazetariren bat beti zain, eta orain inor ez. Haur eta gaztetxo mordoa sinadurak eskatzen, eta orain inor ez. Lehen munduaren miresmena, axolagabetasuna orain. Baina ez gaizki ulertu, ez dut proposatuko munduak miresmen horri betiko eutsi diezaion. Are haratago, miresmenik ez izatea nahiko nuke. Harritu egin gaitezke kirolariek egin ohi dituzten balentriekin, edota gozatu haien trebetasun ikaragarriak ikustean. Baina inola ere ez miretsi galtza motzetan saltoka dabiltzan gaztetxo hauen zilipurdiak. Bai, ahaztu egiten dugu maiz, galtza motzetan dabiltzan gaztetxoak besterik ez direla.
Nire ametsetan – beti ametsetan! - miresmena beste batzuentzat gordetzekoa da: berebiziko diru eskaintzari muzin eginez malariaren aurkako lehen txertoa OMEren (Osasunaren Mundu Erakundea) esku utzi zuen Manuel Elkin Patarroyorentzat, Amazoniako indigenen alde borrokan bere bizitza eman duen Pere Casaldaligarentzat, edota tortura eta heriotza isiltzea baino nahiago izan zituen Victor Jararentzat, adibidez. Noizko hauen argazkiak gure seme-alaben koadernoak apaintzen?

Dena den, jakin ezazue maite dudala kirola egitea. Biziki maite dut, gainera. Bere beharra dut. Astero elkartzen naiz sasi-pilotari talde batekin, auzoko trinketean nire trebetasun eskasak estutu eta haiekin gozatzeko. Gero, zerbeza eta Kas-limon pitxar baten aurrean solasean aritu eta ederki bazkaltzen dugu. Lasterketa-zerri laukote ederra.

Irudiei kolorea ematen

2008-09-29T16:19:00.000-07:00

Blogaren sarrera hau osatzerakoan, irudiak koloreztatzeko garatu dudan prozesuan erabateko anarkiak agintzen duela konturatu naiz. Marrazteko eta tindatzeko unean metodikoa eta zorrotza naizen bezala, behin ordenadorearen aurrean lasaiturik, fundamentua galdu, eta aldapeko sagarraren sudurraren puntan jartzen zaidana egin ohi dut bineta bakoitzean. Ez nuen uste, baina hala da.
Zenbat kalte egin duen CONTROL-Z komandoak! Azkenean, bineta parea aukeratu eta haren jarraipena egitea erabaki dut.

Anubis 3.0 lanerako kolore garbiak nahi nituen, trama eta ñabardura gehiegirik gabe. Gehienetan, hasteko, kolore sinpleak ematen ditut, margo-potoa eta pintzelaren tresnak baliatuz. Askotan, kolore bakoitza kapa ezberdin batean, eta gero kapa horri atxikitako beste kapa batzuetan itzalak eta distirak, pintzelaren tresnarekin. Itzalak eta distirak margotzeko kapa-fusio ezberdinak erabili ohi ditut. Gehienetan: NORMAL, MULTIPLICAR, LUZ SUAVE edo SUPERPONER. Koloreak osatutakoan kapak elkartzen joaten naiz, baina pertsonaiak eta atzealdea bereizturik mantentzen ditut, bukaerako akaberak egin arte.

ANUBIS 3.0, 14. orrialdea (Xabiroi 13.zenbakia).

Amaitzeko, kolorea zuzentzeko eta irudiaren argia bateratzeko hainbat kapa berezi erabiltzen dut. Lehenik, COLOR fusioaz kolore bat bineta guztiari eman, xuabe-xuabe. BRILLO/CONTRASTE ukitu bat hor, TONO/SATURACION ukitu bat hemen, edo IGUALAR COLOR apur bat. Eta kito. Hobe bere horretan uztea, egindako lana izorratu aurretik. Bihar begi berriez ikusiko dut.

Dena den, beste batzuetan bineta osoari oinarrizko kolore bat ematen diot eta gero, fusio-kapa ezberdinetan, xehetasunak eta kolore gamak. Honako binetan adibidez:

ANUBIS 3.0, 14. orrialdea (Xabiroi 13.zenbakia).

REPSOL YPF eta ENDESA. Iragarki politak eta iruzur galanta

2008-05-29T15:10:00.000-07:00

Ezin tentazioari uko egin, ezin haserrea irentsi. REPSOL YPFren Etorkizuna asmatzen iragarki sonatuak teklatuaren aurrera ekarri nau, halabeharrez. Egia da telebistan denetatik ikustera ohituta gaudela, publizitatean are gehiago, eta ez dakit haurtzaroko xalotasunaren arrastoak diren edo, baina ez omen dut harritzeko gaitasuna galdu. Iragarki honek benetan harritu nau. Aitortu behar dut lehen aldiz ikusi nuenean bere edertasunak harritu ninduela, iragarkiaren lehen 58 segunduetan behintzat hala izan zen. Baina gero, bekainak kopetaren azkenera igoarazi zizkidana lelo aurpegia jartzeraino, eta nire kasuan marka da – ez lelo aurpegia ipintzea, kopetaren azkeneraino bekainak igotzea baizik – sortzaile batzuk agertzen duten begirune eza izan zen. Benetan uste al dute miloika ikuslek halako amarru aldrebesa irentsiko genuela? Agian haiek dira haurtzaroko xalotasuna galdu ez dutenak.

ANUBIS 3.0, 11. orrialdea (Xabiroi 11.zenbakia).

Nire sumindura teklatura isuri aurretik txangoa egin dut sarean eta, oro har, aho batezko haserrea izan da nagusi. Baina, bestelako iritziak ere irakurri ditut publizitate foro batzuetan iragarkiaren meritu estetikoak eta sortzaileen lana goraipatzen. Oraindik ere sariren bat jasotzen ikusi beharko dugu. Horregatik, bada ez bada, iragartzailea nor den gogorarazten lagunduko diguten hainbat kontu azalduko ditut, ea kontzientzia esnatu eta dagokion haserrea pizten zaigun.

NOR DA REPSOL YPF?
REPSOL YPF, Telefonica bezala, monopolio publiko batetik dator. 1980ko hamarkadan Espainiar estatuko petrolio domeinu guztiak bateratu zituzten INH (Instituto Nacional de Hidrocarburos) enpresa taldea sortuz. 1989tik aurrera hasi zen pribatizazio prozesua eta enpresak REPSOL izena hartu zuen 1996an. Jaioberriak, aperitibo gisa, Astra, Mexpetrol eta Pluspetrol hidrokarburo enpresa hegoamerikarrak jan zituen, baina ez zen sartu erraldoien klubean YPF argentinarra Menem presidentearen merkealdietan arpilatu arte. REPSOL YPF 2006an munduko 97. enpresa handiena zen diru-sarrera kopuruari dagokionez Fortune aldizkariak egindako Global 500 sailkapenean, eta jabetza publikokoa ez den munduko 8. hidrokarburo enpresa transnazional handiena.

ELHUYAR aldizkaria 188. zenbakia. 2003ko ekaina.

REPSOL YPFk 1.17 miloi petrolio upel baliokide eguneko ekoizten ditu, eta 9 findegien jabea da: 5 Espainian, 3 Argentinan eta beste bat Perun. Olefinak, poliolefinak eta polietilenoa ekoizten dituzten 6 lantegi kimiko ditu: 2 Espainian, 3 Argentinan eta bat Portugalen. 2004 urtean bakarrik 4.104.000 tona gai petrokimiko saldu zituen. Meatze-eskubideak ditu Argentinan 2.483 hektareen gainean. Hidrokarburo erreserbak ditu, Espainian, Afrikako Iparraldean eta Ekialde Erdian, baina batez ere Argentinan, Bolivian, Brasilen eta Trinidad & Tobagon (hauek denak 2004ko datuak). Erraldoi honek ondo errotuak ditu hatzaparrak Hego Amerikan gasa eta petrolioa xurgatzen, espainiar inperioaren garaian urrea eta zilarra lapurtzen zen bezala. Gauza asko ez dira batere aldatu.

“GEHIEN AXOLA ZAIGUNA ZAINTZEN”… DIRUA, ALA NATURA?
Erraldoi bihurtze prozesuan, REPSOL YPFk, diru etekin ikaragarriez gain, salaketa ugari jaso izan ditu aldarrikatzen duen Lurraren babes horretan kale egiteagatik. 1995ean, adibidez, salaketa egin zioten Loma de Latako (Argentina) Colorado ibaian petrolio isuriak maiz egiteagatik. Geruza freatikoa gasolinaren kondentsatuekin kutsatu zen, eta bertan bizi diren mapuche herrietako biztanleen gernu eta odol azterketetan metal astunak aurkitu zituzten.
Argentinan ere, Llancanelo hezeguneko natura-erreserban auzia izan zuen hainbat egunez petrolio gordina kontrolik gabe isurtzeagatik. Oliobidearen tutuak, obra merketzearren, beira-zuntzekoak egin zituzten eta euriak hautsi zituen. Azkenean Mendoza probintziako auzitegi gorenak REPSOLen aurkako epaia eman zuen, eta Llancaneloko urmaelean hidrokarburoak ustiatzeko debekua berretsi zuen, behar diren azterketak egin arte. Aurreko ingurumen-inpaktuari buruzko azterketa, bertako agintarien laguntzarekin, REPSOLentzat lan egiten zuten teknikariek egin zuten. Begira, honek ez nau harritu.

Llancaneloko urmaelea. Malargüe ibaiaren bokalea. (www.patrimonionatural.com)

Eta abar, eta abar. Argentinan, Bolivian, Brasilen, Kolonbian…Luze, oso luze izango zen transnazional hau uzten ari den arrastoaren isla zehatz bat hemen irudikatzea. REPSOL YPFren nortasun agiria biribiltzeko, Boliviako Chaco lurraldeko Guarani Herriaren Biltzarrak, 2005eko azaroaren 14an, aditzera eman zuen komunikatuaren zati bat: “Jakinarazten dugu REPSOL YPF, guarani kulturari inolako begirunerik erakutsi gabe, Itika Guasu lurraldean sartu dela gure ingumenari hainbat kalte eraginez, gure basoak suntsituz, gure bizibidea diren basabereak uxatuz eta gure bizimolde komunala bortxatuz, hau da, REPSOL YPF gure kultura erailtzen ari dela” (komunikatu osoa irakurtzeko: rebelion.org).

YOUNG & RUBICAM. JAUNTXOAREN MORROIA
Ez, ez da REPSOL Lurraren zaindaria, gupidarik gabeko ustiatzailea baizik. Eta zer egokiago transnazional honen aurpegia garbitzeko beste transnazional baten xaboia baino. Iragarkia Young & Rubicam marketin eta komunikazio enpresa handiak egin du. Hain zuzen, Madrilgo bulegoak. Lotsa gutxi izan behar da norberaren buruari sortzaile deitu eta halako iruzur galanta prestatzeko. Sarean egindako txangoan, publizitateari buruzko foro batzuetako zenbait iritzitan iragarkia artelantzat jo dute. Ez, ez dut onartzen. Marketina ez da artea. Artea ezin da izan bere esanahiaz kanpo aztertu daitekeen ariketa estetiko bat besterik gabe. Eta mezua iruzurra bada, tresna ere iruzurra da. Nire ametsetan behintzat, artea beste zerbait da.
REPSOLen atzetik ENDESA etorri zaigu, eta hidrokarburoaren errege espainiarrak egin duen bezala, gure bihotza hunkitzeko asmoz etorri da. Behin eta berriz energia nuklearra goraipatzen aritu den enpresa honek gure seme-alaben etrokizuna irudikatzen duen iragarkia egin du, eta, herentzia gisa, hondakin erradiaktiboekin zer egin pentsatzeko sudokua utziko die.

ELHUYAR aldizkaria 237. zenbakia. 2007ko abendua.

Trankil, gure haurrak oso azkarrak dira eta zeozer asmatuko dute! Ene, ezin dut gehiago. Gabi, Fofo, Miliki eta Fofitoren zirkuan ere ez nuen txiste sorta hoberik entzuten. Gainera, hau guztia ENDESArena den Asco zentral nuklearraren jario erradioaktiboaren ondoren. Kasualitatea ote?…kausalitatea omen.

Dena den, ideia polita zen. Tatuajeen iragarkia, diot. Baina Young & Rubicam ez da hain originala izan iragarkia sortzerakoan, REPSOL YPF ustiaketan originala izan ez den bezala, eta ideia bera aurretik erabilia izan da. Ideia horren distira bere osotasunean ikusi nahi baduzue El Tio Carlos musika talde andaluziarraren Gente fea abestiaren bideoa ikusi. REPSOLen morroiei baino lehenago piztu zitzaien ideia, eta baliabide askoz gutxiagorekin, jakina, emaitza ederragoa lortu zuten. Mezu luze honen behazun isuria goxatzeko bihotzez gomendatzen dizuet ikuskizuna; eta, gainera, bukaeran ez zaizkizue bekainak kopetaren azkenera igoko… burusoilak izan ez arren.

Oharra: Datu gehienak Kataluniako ODGk (Observatori del Deute en la Globalització) egindako txostenetik atera ditut. Merezi du osorik irakurtzea: Dossier sobre Repsol YPF.

Beste artikulu interesgarri batzuk Repsol YPFri buruz Rebelión aldizkari digitalean:
• Repsol y el asalto a las reservas. Egilea: Andrés Soliz Rada
• Entre petroleras y ONG. Egilea: Andrés Soliz Rada
• Nos caímos del mundo. Egilea: Hugo Presman
• Impactos ambientales, sociales y culturales de Repsol YPF en territorios indígenas de Bolivia. Egilea: Monitoreo Indígena Independiente - Asamblea del Pueblo Guaraní
• Repsol YPF SA no contesta a una carta notarial enviada por el pueblo guaraní. Egilea: Asamblea del Pueblo Guaraní de Itika Guasu

ANUBIS 3.0 komiki saila XABIROI aldizkarian

2008-02-12T01:39:00.000-08:00

Anubis 3.0 Xabiroi komiki aldizkarian argitaratzen den sail bat da. Blog honetan sailaren inguruko irudiak, berriak, hausnarketak, amarruak eta ezkutuko zirrituak ipini nahi ditut agerian. Aitor daitezkeen sekretuak, eta aurpegiratuko dizkidazuen gezurrak. Ondo pasa.

ANUBIS 3.0: Arima pisatzeko tresna

2008-02-12T01:10:00.000-08:00

Gadu zaharra isolaturik bizi da urrutiko asteroide batean, lagun bakarra bere robota duela. Ez du jendea maite. Baina, halako batean, robot zintzoak tresna bitxi bat aurkituko du biltegi narras batean.

ANUBIS 3.0, 1. orrialdea (Xabiroi 11.zenbakia)

ANUBIS 3.0, 2. orrialdea (Xabiroi 11.zenbakia)

Zer da tresna hura? Zertarako erabiltzen ote zen?

ANUBIS 3.0, 4. orrialdearen zati bat (Xabiroi 11.zenbakia)

Sailaren atal bakoitzean Gaduk arimarik gabeko ergel baten istorioa kontatuko dio bere latorrizko lagunari. Ez omen da aspertuko.

ANUBIS 3.0, 7. orrialdearen zati bat (Xabiroi 11.zenbakia)

Publizitatea eta manipulazioa

2008-02-12T01:02:00.000-08:00

Telebistaren aurrean iragarkiak ikusten ditudan bakoitzean ezin dut saihestu sentsazio berbera behin eta berriz: etengabeko gezur lukainka baten aurrean nago, txerriki sintetiko fabrika batean bisitan egongo bainintzan. Gezurrak xingarrarekin, gezur iberikoa, Baionako gezurra. Ze pena! zenbat talentu alferrik galduta! Egundoko sortze-lanak anorexikoentzako prakak eta lurrin garestiak saltzeko. Dena balekoa den mundu horretan gisa askotako balentriak ikusi izan ditut azkenaldi honetan. Bereziki mingarria niretzat, adibidez, J ulio Cortázarren testu zoragarri bat (Preámbulo a las instrucciones para dar cuerda al reloj) auto bat erosarazteko erabili zutenekoa. Julio maiteak bere begi okerrak berriz irekiko balitu, bihotza alderik alde erdibituko zitzaion, ulertu ezak atsekabetuta. Ikusiko al dugu inoiz Martin Luther King Klu Klux Klaneko txanoak saltzen?

ANUBIS 3.0, 8. orrialdea (Xabiroi 11.zenbakia). Erdiko irudia, Asiskorena. Esker anitz!

Erosi auto katxarroa eta, guapoa eta gaztea izateaz gain, txalet polit batean biziko zara bi zakur eta hiru seme-alaba rubioekin. Jan makarroiak eta, guapoa eta gaztea izateaz gain, txalet polit batean biziko zara bi katu eta hiru seme-alaba rubioekin. Eredua berbera da. Marketineko adituek asmatua. Zoriona neurriz kanpoko kontsumoaren bidez lortzen den gizartearen eredua, eta, bestalde, planetak inola ere ezin eutsiko dion eredua. Eta idazten duen honen ustez, behintzat, norberaren ongizatetik zeharo aldentzen gaituen eredua.

ANUBIS 3.0, 9. orrialdea (Xabiroi 11.zenbakia).

Publizitatea, prefosta, beste zerbait izan daiteke. Nostalgiaz gogoratzen dut Manuel Luque, CAMP enpresaren zuzendari ohia. Bere bulegoan agertzen zen Colon garbigarria sustatzen: gure produktua oso ona da, harro gaude, eta nire konpromisoa gero eta produktu hobea eskaintzea da. Bilatu, konparatu eta hoberik aurkitzen baduzu, erosi!

Zergatik ANUBIS 3.0

2008-02-12T01:00:00.002-08:00

2005eko ekainean, Loiuko aireportuan zain, National Geographic-en HISTORIA aldizkariko 18. zenbakia erosi nuen. Historia gustatzen zait, eta mito zaharrak are gehiago, baina, egia esan, ez dut horrelako aldizkariak erosteko ohiturarik. Asperraldia izango zen, edo kontsumo hutsaren bultzada. Nire amak ezkutuko eragin misteriotsu batengatik izango zela esango zuen, nik, ordea, txiripa hutsa.
Dena dela, segituan harrapatu ninduen ale horretako artikulu nagusiak: El LIBRO DE LOS MUERTOS. Una guía para el más allá. Egiptoarrek heriotzaren inguruan sortutako mito eta ohiturek ederki asko liluratu ninduten, eta balantzaren mitoa, arimaren pisatzea, oso erakargarria iruditu zitzaidan. Baina garai horietan TeleATOIko istorioa hasi berria nuen, nire aurreko komikia, eta ordenagailuaren mahaiaren alboan dudan apalean utzi nuen aldizkaria, aurrerago izango zuen aukeraren zain.

Ez dakit adinagatik izango zen, edo tarteka guztioi gertatzen zaigun betekadaren ondorioz, baina inguratzen gaituen ergel sarearekiko sumindura adierazteko beharra sentitu nuen TeleATOI bukatzen ari nintzenean. Arima, kontzientzia eta horrelako sakontasun zehaztugabeetan sartu gabe, psikostasiaren kontzeptua oso egokia zen horretarako. Arimarik gabeko ergelak! Ideiak hasieratik konbentzitu ninduen. Banituen hurrengo istorioarentzat aitzakia eta haria, eta, gainera, istorio autokonklusibo laburrak egiteko zinez egokia zen. Idazten hasi nintzen.

Agian, istorioa bukatzen dudanean, Silvio Rodríguezen La primera mentira abestiko protagonistari gertatzen zaion bezala, mendekuaren bila giza izaeraren azken erantzuna aurkitzen dudanean, nire irudia itzuliko didan ispilua besterik ez da izango.
Edo ez. Bukaeran esango dizuet.

Orrialde bat egiteko prozesua

2008-02-11T01:00:00.000-08:00

Hasteko gidoia, jakina. Batzuetan zenbait esaldi, elkarrizketa esanguratsuenak, idatziak izaten ditut, koaderno batean edo beste artxibo batean. Baina gehienetan Wordeko plantilla honetan hasten naiz zuzenean idatzen. Orrialdearen lehen diseinua.

Testuak zuzendu eta gero, Photoshopen orrialdearen behin betiko konposizioa egiten dut.

Orrialdea A4tik A3ra handitzen dut, eta bineta zerrenda bakoitza paper arrunt batean inprimatzen dut. Orri horietan marrazten dut lapitzarekin, 0,5eko portaminaz, HB edo B minarekin.

Lapitzarekin egindakoa eskaneatu eta huts potoloak ordenagailuan konpontzen ditut. Prest dudanean, orrialdea muntatu eta beste begi batzuen azterketa gainditzera bidaltzen dut. Hasteko etxean bertan, gero Asiskori, eta, betiko legez, Iñaki Holgadori, nire epailerik zorrotzena.

Onespena jasota, berriz ere A3ko neurrian zerrenda bakoitza inprimatzen dut. Baina oraingo honetan tinta urdinez eta inprimagailuko paper berezi batean. Tintarako prest.

Sail honetarako marra lodi, zehatz eta irmoa nahi nuen. Gehiena PENTEL Brush Pen zoragarriaren tintaz egina dago. Marra zuzenetarako eta zenbait xehetasunetarako PILOT G-TEC-C4 eta PILOTVBall GRIP 0,5 erabili ditut, eta noizean behin Faber-Castellen PITT artist pen B, gainazal zabalak betetzeko.

Tinta eskaneaturik, eta orrialdea bere A4ko neurrira egokituta, kolorea emateko ordua da. ANUBIS 3.0rako kolore garbiak nahi nituen, oso ehundura gutxi erabili dut. Kolorea Photoshopen egina da. Beste batean, kolorea nola ematen dudan erakusteko tarteko urratsak gordeko ditut. Orrialde honetarako dagoneko berandu da.

ANUBIS 3.0, 10. orrialdea (Xabiroi 11. zenbakia).

PSIKOSTASIA. Arimaren pisatzea

2008-02-10T01:00:00.000-08:00

ANUBIS 3.0, 4. orrialdearen zati bat (Xabiroi 11. zenbakia).

Gadu zaharrak bere robot zintzoari kontatzen dion bezala, egiptoarrak izan ziren arimaren pisatzea lehen aldiz aipatu zutenak. Nilo handiaren herriak erritu eta ohitura ugari garatu zuen heriotzaren inguran. “Iragana neurea da eta etorkizuna ezagutzen dut. Zer da? Iragana Osiris da, etorkizuna Re.” Hildakoen liburutik ateratako pasarte horrek ederki adierazten du egiptoarrentzat iragana heriotza dela, eta etorkizuna, aldiz, bizitza.

EGIPTOARREN HILDAKOEN LIBURUA. BI EGIEN GELA
Orduan, heriotzaren ondoren egiazko bizitza badator, hobe bidaia ondo prestatzea. Hildakoen liburua bidaia horretan ezusteko txarrik ez izateko asmatu zuten gida da. Formula bilduma mardula haratagoko mundu desiratuaren bila bidea lasai egiteko. Eguneko argira irteteko liburua zen, hain zuzen, bere jatorrizko izenburua. Hainbat bertsioren ondoren, XXVI. dinastiaren garaian, k.a. 664. urtean, heldu zion bere behin betiko egiturari 165 ataletan banatua. Liburuaren unerik gorena balantzaren epaiketari dagokio. Hilobiaz haraindiko bide luzea arrakastaz zeharkatu ondoren, zendua Bi egien gelara iristen zen, Osirisengana, hildakoen jainkoa. 42 epaileen aurrean, jainkoak denak ere, hildakoak bere ekintzen aitorpena egin behar zuen: “… Ez diet minik egin gizasemeei. Ez dut inor zapaldu. Ez dut gezurrik esan. Ez dut traiziorik egin. Ez naiz gaiztoa izan. Ez dut malkorik eragin… “.

Bi egien gelako epaimahaia. (www.egiptomania.com)

Bitartean, Anubis jainkoak, epaituaren alboan, honen bihotza balantza batean pisatzen zuen egia esaten ari ote zen ziurtatzeko. Alde batean zenduaren bihotza, eta bestean ostruka luma bat, Maat egiaren jainkoa irudikatzen zuena.

Balantzak egiaren alde egiten bazuen prest zen hildakoa betiko bizitzaz gozatzeko; bestela, Ammit jainkosa beldurgarriak bihotza jaten zuen, zenduari behin betiko heriotza eraginez.

ANUBIS 3.0, 6. orrialdearen zati bat (Xabiroi 11. zenbakia).

Adimenak eta konzientziak bihotzean zuten egoitza egiptoarrentzat, hortaz, baltsamatzaileek arreta handia jartzen zioten momifikazio prozesuan. Askotan, bihotzaren lekuan kakalardo itxurako zinginarri bat ipintzen zen, Kheper jainkoa, eta bere oinarrian Hildakoen liburuko XXX. atala grabatzen zen: “O neure bihotza neure amarena, neure izatearen bihotza, ez zaitez nire kontrako lekukoa izan. Ez egin nire aurka epaimahaiaren aurrean. Ez adierazi nirekiko haserrea balantzaren zaindariaren aurrean. Zu zara nire ka nire gorputzean dagoena, nire gorputz-adarrei salbazioa ematen diozun Khnum-a, heldu garen leku perfektu honetara heldu garen honetan. Ez utzi gure izenari kiratsa botatzen gizakiak zutiarazten dituen batzarraren aurrean. Poz gaitezen! Poz gaitezen epaiketa bihotza beteta entzuten duen horrengatik! Ez gogoratu gezurrak jainkoaren alboan, jainko handiaren aurrean, Beste Munduko Jauna! Ikus ezazu zure ospea ahots zuzenekoa bazara!”.

Inork gaindituko al luke halako epaiketa bat? Idazten duen honek ez, bederen.

BESTE ERLIJIOETAN ERE PSIKOSTASIAK BERE LEKUA IZAN DU
Balantzaren mitoa, papiroa, garagardoa eta ogia bezala, mundura zabaldutako esportazio egiptoarra izan zen. Grekoek, kristauek, musulmanek, budistek eta hinduistek ere aipatu izan dute euren mito eta leiendetan.

ANUBIS 3.0, 5. orrialdearen zati bat (Xabiroi 11. zenbakia).
Eskuineko binetan, Pariseko Notre Dame elizaren Epaiketaren atea.

ANUBIS 3.0, 5. orrialdearen zati bat (Xabiroi 11. zenbakia).

Kristautasunean, adibidez, San Migel izan da balantza eustearen arduraduna. Adituek diotenez, egiptoar koptoak hasi omen ziren San Migel gurtzen, aintzinako egiptoarren Thoth eta grekoen Hermes jainkoen nolabaiteko parekotasun baten ondoren - Thoth bi egien gelako epaiketaren akta egiten zuen jainkoa da-. Europa osoan zehar zabaldutako arte erromanikoan psikostasiak presentzia argia izan zuen hasieratik.

Muiredacheko gurutzea. Monasterboice, Irlanda. X. mendea. (www.bluffton.edu)

Zangotzako Andre Mariaren elizaren ataria. XII. mendea. (blade_runner.blogia.com)

21 GRAMO. DUNCAN McDOUGALL DOKTOREA
Denborak aurrera egin eta arimarekiko kezka bere horretan segitu zuen. Arrazionalismoaren etorrerarekin zientziaren argia hainbat mitoen lotsariak agerian uzten hasi zen. Baina, ez denak. XX. mende hasieran Duncan McDougall doktorea arimaren pisua zehazten saiatu zen, Massachussets estatuko Haverhilleko ospitalean. Horretarako, hilzorian zeuden sei gaixo pisatu zituen berak asmatutako ohe-balantza ultrasentikorretan. Pisatzeak amaitu zituenean, hildakoek, azken hatsaz gain, batez besteko 21 gramoko pisu galera izaten zutela atera zuen ondorio, eta horrela publikatu zuen American Medicine aldizkarian 1907ko apirilean.

ANUBIS 3.0, 6. orrialdearen zati bat (Xabiroi 11. zenbakia).

Baina Frankestein doktorearen aprendiz honen ikerketan bazegoen hainbat puntu ilun, eta gainerako zientzialariek ez zizkioten emaitzak aintzat hartu. Egiptoar zaharrak bezala egia bihotzez esan behar badugu, McDougall jaunak lardaskeria galanta egin zuen. Sei laguneko lagina txikia bazen, horrez gain, bi gaixo pisatu aurretik hil zitzaizkion, pisatu zuen lehenak 21,3 gramo galdu zituen, eta beste hirurek 10-45 gramoko galerak izan zituzten.
Dena den, zientzialarien komunitatearen haserreagatik ere, McDougall doktoreak bere ikerketekin jarraitu zuen, baina ez zioten utzi gizakiekin saikuntzarik berriz egiten - nahiz eta aurrekoan senitartekorik gabeko gaixoak aukeratzeaz ondo arduratu -. Oraingo honetan 15 zakur hartu zituen, eta gaixorik egon ezean, berak pozoitu zituen hilurreneko zakurrak bihurtuz. Frankestein doktorearen aprendiza izateko azterketak gainditu ez, eta Moreau doktorearen ikasle bilakatu zen. Azkenean, zakurrek ez zuten pisu galerarik izan, doktoreraren eskuetatik ihesi beste mundura joan zirenean. McDougallen ondorioa biribila izan zen: animaliek ez dute arimarik. Medikua 1920. urtean hil zen erabat marjinaturik.

FRANCIS CRICK ETA NEUROTRANSMISOREAK.
21 GRAMO BERRIZ ERE
Hala ere, etorkizunak keinu barregarri bat gordetzen zion McDougall doktoreari. Francis Crick nobel sariduna ere, 1953an James Watsonekin batera - eta Rosalind Franklinen laguntzaz- DNAren helize bikoitza aurkitu zuena, gizakiaren konzientzia bilatzen adorez saiatu zen. Bere ikerketek garuneko neurotransmisoreak zituzten oinarri, eta kanpotik datorkigun informazioa sailkatu eta arrazionalizatzen den garunaren gunea zehazteko ahaleginak egin zituen. Gune hori, neurona multzo hori, hiltzean desagertzen zela esan zuen, eta desagertutako egitura horri pisu bat egokitu zion: 21 gramo.
Bere bizitzaren amaieran, zientzialari bihurriak aitortu zuen LSD tragoxkaren batek ere lagundu ziola DNAren helizea aurkitzen. Herioren bisitan desagertzen den egitura misteriotsu horrek 21 gramoko pisua duela esateak, aurrekoaren egiaztapen, kasualitate hutsa, edo azidoaren gaindositxo baten ondorio izan daiteke. Agian bere lankide Watsonek homosexualitateaz eta arraza beltzeko gizakien ustezko adimen gutxiagotasunaz egindako adierazpenek, badute zerikusirik jai lisergiko horiekin. Dena den, bitxia da Crick doktore ospetsuak MacDougall petrikiloaren emaitza berberak aditzera ematea.

Bromak aparte, arimak 4 gramo, konzientziak 16, haraindiko mudua den edo ez den, bost axola niri. Anubis 3.0k ez du gizakien arimaren misterioaz hitz egin nahi. Ez da ariketa mistikoa izango. Baina konzientzia munduaren interpretazioaren ondorioz eraiki edo sortzen dugun zerbait bada, Anubis 3.0 komiki sailak interpretazio horretan kale egiten dugunon istorioak kontatuko ditu. Aurrean dugun lagun urkoaren sufrimenduaz eta bizitzaz jabetzen ez garen horienak. Munduaren azaleko azterketak egiten ditugun horienak.
Agian ez dugu gaitasunik analisirako. Agian ezin dugu gure ekintzen ondoriorik aurreikusi. Agian sinpleegiak gara. Agian berekoiak. Arimarik gabekoak.
Edo ez.